Η Ιστορία του Κορεατικού Νομίσματος: Τι Κρύβουν τα Κέρματα και τα Χαρτονομίσματα του Won
Αν έχετε ταξιδέψει ποτέ στη Νότια Κορέα ή έχετε κρατήσει στα χέρια σας κορεατικά won, μάλλον δεν έχετε σκεφτεί ότι κάθε κέρμα και κάθε χαρτονόμισμα κρύβει μια ιστορία αιώνων. Από εθνικά σύμβολα μέχρι σπουδαίους λόγιους της δυναστείας Joseon, το κορεατικό νόμισμα είναι ένα μικρό μάθημα ιστορίας και πολιτισμού που κυκλοφορεί καθημερινά από χέρι σε χέρι. Ας δούμε αναλυτικά πότε εισήχθη κάθε ονομαστική αξία και τι απεικονίζει.
Λίγη Ιστορία Πρώτα
Το σημερινό won (원) επανεισήχθη στις 9 Ιουνίου 1962, αντικαθιστώντας το προσωρινό νόμισμα hwan που είχε κυκλοφορήσει μετά τον Πόλεμο της Κορέας λόγω του υπερπληθωρισμού. Το won έγινε το μοναδικό επίσημο νόμισμα της χώρας στις 22 Μαρτίου 1975.
Τα Κέρματα
1 Won — 1966
Το μικρότερο κέρμα, κατασκευασμένο αρχικά από ορείχαλκο και από το 1968 από αλουμίνιο. Απεικονίζει το Mugunghwa (Rose of Sharon), το εθνικό λουλούδι της Νότιας Κορέας. Σήμερα σχεδόν δεν κυκλοφορεί λόγω της αμελητέας αξίας του.
5 Won — 1966
Κατασκευασμένο από ορείχαλκο, απεικονίζει το θρυλικό Geobukseon ("πλοίο-χελώνα"), το θωρακισμένο πολεμικό πλοίο που χρησιμοποιήθηκε από τον Ναύαρχο Yi Sun-sin εναντίον των ιαπωνικών εισβολών τον 16ο αιώνα. Όπως και το κέρμα του 1 won, δεν χρησιμοποιείται πλέον στην καθημερινή συναλλαγή.
10 Won — 1966
Απεικονίζει την παγόδα Dabotap, ένα Εθνικό Θησαυρό της Κορέας που βρίσκεται στον ναό Bulguksa στο Gyeongju. Το 2006 το κέρμα επανασχεδιάστηκε (μικρότερο, με επιχάλκωση αλουμινίου) επειδή το κόστος παραγωγής του είχε ξεπεράσει την ονομαστική του αξία — κάποιοι μάλιστα το έλιωναν για το μέταλλο!
50 Won — 1972
Στην πρόσοψή του απεικονίζεται ένα στάχυ ρυζιού, μια αναφορά στον κεντρικό ρόλο της γεωργίας και του ρυζιού στην κορεατική διατροφή και κουλτούρα.
100 Won — 1970
Το μοναδικό κέρμα με ανθρώπινη μορφή: τον Ναύαρχο Yi Sun-sin (1545–1598), τον πιο τιμημένο εθνικό ήρωα της Κορέας, γνωστό για τις ναυτικές νίκες του κατά των Ιαπώνων, με πιο διάσημη τη Μάχη του Myeongnyang το 1597.
500 Won — 1982
Αντικατέστησε το παλαιότερο χαρτονόμισμα των 500 won. Απεικονίζει έναν ερυθρόλαιμο γερανό (red-crowned crane) εν πτήσει, πουλί που συμβολίζει παραδοσιακά τη μακροζωία και τη χάρη.
*Σημείωση: Το 1983, τα κέρματα του 1, 5, 10, 50 και 100 won επανασχεδιάστηκαν ώστε να ταιριάζουν με τη μορφή του κέρματος των 500 won, διατηρώντας όμως τις βασικές τους απεικονίσεις.
Τα Χαρτονομίσματα
1.000 Won — 1975
Απεικονίζει τον Yi Hwang, γνωστό και με το ψευδώνυμό Toegye (退溪, «ρέον ρυάκι»). Ήταν ένας από τους σπουδαιότερους Κομφουκιανούς λόγιους της δυναστείας Joseon, γνωστός για τη μαεστρία του στην καλλιγραφία και την ποίηση καθώς και για την αδιαφορία του για τον πλούτο και το κοινωνικό κύρος. Στην πίσω όψη απεικονίζεται ένα τοπίο του Dosanseodang όπου δίδασκε τους μαθητές του.
5.000 Won — 1972
Απεικονίζει τον Yi I, μαθητή του Yi Hwang, γνωστό επίσης με το ψευδώνυμό Yulgok (율곡, «κοιλάδα με καστανιές»). Ήταν σημαντικός Κομφουκιανός στοχαστής, γνωστός για την εφαρμογή κομφουκιανών αρχών στη διακυβέρνηση και τη γεωργική πολιτική. Στην πίσω όψη υπάρχει παραδοσιακή ζωγραφιά της μητέρας του, Shin Saimdang, η οποία αργότερα θα εμφανιστεί και η ίδια σε χαρτονόμισμα.
*Σημείωση: Στην Κορέα, ο Yi I αναφέρεται σχεδόν πάντα ως «Yulgok» ή «Yulgok Yi I» — το ψευδώνυμο (ho, 호) ήταν παράδοση ανάμεσα σε Κομφουκιανούς λόγιους και καλλιτέχνες, συνήθως εμπνευσμένο από έναν τόπο ή προσωπικό ιδεώδες. Το ίδιο ισχύει και για τον Yi Hwang/Toegye στο χαρτονόμισμα των 1.000 won.
10.000 Won — 1973
Απεικονίζει τον Βασιλιά Sejong τον Μέγα, ο οποίος βασίλεψε από το 1418 έως το 1450 και δημιούργησε το Hangeul, το κορεατικό αλφάβητο — ίσως το σημαντικότερο πολιτιστικό επίτευγμα της χώρας. Στην πίσω όψη απεικονίζονται αστρικοί χάρτες, μια ουράνια σφαίρα και αστρονομικά όργανα, τιμώντας τις επιστημονικές προόδους της εποχής του.
*Ιστορική λεπτομέρεια: Αρχικά το χαρτονόμισμα επρόκειτο να απεικονίζει τον Βούδα από το σπήλαιο Seokguram, αλλά το σχέδιο εγκαταλείφθηκε μετά από αντιδράσεις θρησκευτικών ομάδων.
50.000 Won — 2009
Το υψηλότερης αξίας χαρτονόμισμα σε κυκλοφορία, εισήχθη 36 χρόνια μετά το χαρτονόμισμα των 10.000 won. Απεικονίζει τη Shin Saimdang, μητέρα του Yi I, μια σπουδαία ζωγράφο, συγγραφέα και καλλιγράφο — το μοναδικό γυναικείο πρόσωπο στο κορεατικό νόμισμα.
Ένα Νόμισμα που Αφηγείται Ιστορία
Παρατηρώντας το σύνολο, βλέπουμε ένα ξεκάθαρο μοτίβο: τρεις από τους τέσσερις χαρακτήρες στα χαρτονομίσματα είναι Κομφουκιανοί λόγιοι — μια σαφής ένδειξη της αξίας που δίνει η κορεατική κοινωνία στην εκπαίδευση και τη γνώση. Το υψηλότερης αξίας χαρτονόμισμα έσπασε τελικά την παράδοση, τιμώντας για πρώτη φορά μια γυναίκα. Τα κέρματα, από την άλλη, στηρίζονται σε εθνικά σύμβολα: λουλούδι, γερανός, ρύζι, ιστορικά μνημεία.
Την επόμενη φορά που θα κρατήσετε ένα κορεατικό νόμισμα στα χέρια σας, θυμηθείτε: δεν κρατάτε απλώς χρήματα — κρατάτε ένα κομμάτι της κορεατικής ιστορίας!
Σχόλια